Oddziaływanie farm fotowoltaicznych na krajobraz: jak określić strefy buforowe w MPZP

Dlaczego strefa buforowa dla farmy fotowoltaicznej nie powinna być wyznaczana „z linijką”

Strefa buforowa dla instalacji fotowoltaicznej nie jest wyłącznie pustym pasem terenu pomiędzy panelami a sąsiednią funkcją. Jej zadaniem jest ograniczenie konkretnego oddziaływania: zbyt silnej ekspozycji farmy PV w panoramie, konfliktu z zabudową mieszkaniową, przerwania ciągłości ekologicznej, pogorszenia warunków retencji albo presji na obszar o wysokich walorach krajobrazowych. Jeżeli nie zostanie nazwany problem, który ma rozwiązać, odległość wpisana do MPZP będzie przypadkowa.

Ten sam dystans może działać zupełnie inaczej w dwóch lokalizacjach. Farma solarna oddalona od zabudowy o kilkadziesiąt metrów może być mało dostrzegalna, gdy znajduje się w obniżeniu terenu, za trwałym pasem zadrzewień lub po przeciwnej stronie zwartego kompleksu leśnego. Identyczna odległość będzie niewystarczająca, jeżeli panele mają stanąć na wyniesionym stoku, w osi widokowej z drogi wjazdowej do miejscowości albo w otwartym krajobrazie rolniczym bez naturalnych przesłon.

W praktyce planistycznej nie wystarczy skopiować zapisu z uchwały sąsiedniej gminy. Lokalizacja instalacji fotowoltaicznych wymaga odniesienia do rzeźby terenu, skali inwestycji, układu osadniczego, sposobu użytkowania gruntów oraz funkcji krajobrazu. Inny bufor będzie uzasadniony przy niewielkiej instalacji sąsiadującej z polami, a inny przy rozległym zespole paneli widocznym z kilku miejscowości i uczęszczanej trasy turystycznej.

Odległość jest środkiem, a nie celem zapisu planu

Ustalając strefy buforowe fotowoltaiki, dobrze jest rozpocząć od pytania: przed czym ma chronić ten pas? Jeśli odpowiedzią jest ochrona mieszkańców przed dominacją farmy w codziennym widoku, potrzebna będzie analiza widoczności i relacji wysokościowych. Jeśli problemem jest korytarz ekologiczny, sam dystans od granicy działki nie wystarczy; konieczne staje się zachowanie drożnego pasa terenu bez ogrodzeń, dróg technicznych i intensywnego oświetlenia.

Bufor może mieć formę przestrzeni całkowicie wyłączonej z zabudowy i urządzeń, ale może również obejmować teren zieleni izolacyjnej, zachowane zadrzewienia, miedze, pas ekstensywnej łąki albo strefę z ograniczonym sposobem zagospodarowania. Najważniejsze, aby funkcja tego pasa była jasna i możliwa do egzekwowania na etapie projektu budowlanego oraz późniejszego użytkowania instalacji.

Sygnał ostrzegawczy: jedna liczba dla całej gminy

Jednolita szerokość bufora dla wszystkich terenów OZE może sprawiać wrażenie prostego i równego rozwiązania, lecz często prowadzi do błędów. Nie uwzględnia różnicy między krajobrazem otwartym a zamkniętym, sąsiedztwem zwartej wsi a pojedynczego siedliska, terenami przekształconymi i obszarami cennymi przyrodniczo. W rezultacie restrykcja może być zbyt słaba tam, gdzie krajobraz wymaga ochrony, albo nadmierna na terenach, gdzie oddziaływanie jest rzeczywiście ograniczone.

Lepszym podejściem jest zastosowanie zestawu zasad: odległość minimalna od określonych funkcji, dodatkowe warunki dla terenów eksponowanych widokowo oraz odrębne wymogi dla wód, zadrzewień i korytarzy ekologicznych. Takie rozwiązanie nie musi oznaczać nadmiernej komplikacji tekstu uchwały. Wymaga jednak wcześniejszej diagnozy, a nie mechanicznego ustanowienia jednej strefy dla całego obszaru gminy.

Punkt kontrolny: jeśli gmina nie potrafi wskazać, przed jakim oddziaływaniem chroni określony bufor, zapis może być trudny do obrony w procedurze planistycznej. Jeśli ryzyko zostało opisane, pokazane na mapie i powiązane z konkretną funkcją terenu, można dobrać środek proporcjonalny do skali oddziaływania.

Punkt wyjścia: diagnoza krajobrazu i ograniczeń przestrzennych przed sporządzeniem zapisów MPZP

Największym błędem przy wyznaczaniu terenów pod farmy fotowoltaiczne w MPZP jest rozpoczynanie od granicy działki inwestora. Granica własności nie mówi nic o widoczności inwestycji, przebiegu spływu wód, trasach migracji zwierząt ani codziennych relacjach mieszkańców z krajobrazem. Pierwszym materiałem roboczym powinna być mapa analityczna, która pokazuje rzeczywisty kontekst przestrzenny.

Przygotowanie takiej mapy nie wymaga zawsze kosztownego opracowania o wysokim stopniu szczegółowości. Dla potrzeb planu konieczne jest jednak zestawienie danych ewidencyjnych, ortofotomapy, ukształtowania terenu, dokumentów ochrony przyrody oraz wizji lokalnej. Sama analiza ekranowa bywa niewystarczająca, zwłaszcza na terenach pofałdowanych i w miejscach, gdzie sezonowa roślinność zmienia widoczność.

Elementy, które trzeba nanieść na jedną mapę analityczną

Mapa powinna pokazywać nie tylko działkę przewidzianą pod instalację PV, lecz także elementy, wobec których trzeba określić zasady ochrony. Szczególne znaczenie mają zabudowa mieszkaniowa, zagrodowa i rekreacyjna, w tym pojedyncze siedliska położone poza zwartą strukturą wsi. Pominięcie pojedynczych domów jest częstym źródłem konfliktów, ponieważ mieszkańcy tych nieruchomości mogą być najbardziej narażeni na trwałą zmianę widoku.

Na materiale analitycznym powinny znaleźć się również drogi wjazdowe do miejscowości, drogi o funkcji widokowej, szlaki piesze, trasy rowerowe, punkty widokowe, dominanty krajobrazowe oraz historyczne układy ruralistyczne. W wielu gminach właśnie widok z drogi publicznej, a nie z zabudowy, decyduje o odbiorze całego obszaru. Farma PV usytuowana poza główną osią widokową może być możliwa do zaakceptowania, podczas gdy ta sama inwestycja położona przy reprezentacyjnym wjeździe do wsi będzie wywoływać znacznie większe napięcia.

Równie istotne są lasy, aleje, zadrzewienia śródpolne, miedze, cieki, rowy, oczka wodne, mokradła i zagłębienia bezodpływowe. Niewielki pas drzew lub pojedyncza miedza może pełnić jednocześnie kilka funkcji: osłaniać widok, zwiększać retencję, tworzyć siedlisko dla zapylaczy i wyznaczać lokalny ciąg ekologiczny. Usunięcie takiego elementu po to, aby maksymalnie wykorzystać powierzchnię pod moduły, często powoduje większą szkodę krajobrazową niż sama obecność paneli.

Nie można pominąć granic form ochrony przyrody, ich otulin, obszarów istotnych dla ptaków i nietoperzy, a także terenów, których wartością jest zachowanie otwartego charakteru krajobrazu. Analiza powinna objąć również rzeźbę terenu: ekspozycję stoków, wysokość względną, lokalne kulminacje oraz możliwość widoczności działki z miejsc dostępnych publicznie.

Ocena widoczności zamiast ogólnego stwierdzenia o „dobrym wkomponowaniu”

Stwierdzenie, że instalacja zostanie dobrze wkomponowana w krajobraz, nie jest analizą. Potrzebne są konkretne punkty obserwacji: wjazdy do miejscowości, skrzyżowania, przystanki, zabudowa mieszkaniowa, trasy rekreacyjne, cmentarze, obiekty zabytkowe oraz miejsca, z których rozciąga się panorama. Z tych punktów należy ocenić nie tylko to, czy panele będą widoczne, ale również jak dużą część pola widzenia zajmą i czy staną się dominantą.

Znaczenie ma wielkość instalacji, długość jej frontu, sposób ustawienia stołów modułów, różnica wysokości między farmą a obserwatorem oraz istniejące przesłony. Na płaskim terenie kilkusetmetrowy front instalacji może być bardziej odczuwalny niż wyższa konstrukcja ukryta za pasem trwałej zieleni. W krajobrazie pagórkowatym problemem bywają natomiast fragmenty paneli „wychodzące” ponad linię horyzontu.

Ocena musi uwzględniać sezonowość. Działka niewidoczna latem zza żywopłotu, samosiewów lub koron drzew liściastych może stać się wyraźnym elementem krajobrazu zimą i wczesną wiosną. Roślinność nieformalna, niestabilna własnościowo albo rosnąca na sąsiedniej nieruchomości nie powinna być traktowana jako pewna przesłona. Podstawą rozstrzygnięć powinny być trwałe elementy terenu oraz zieleń, której zachowanie lub wykonanie można zabezpieczyć zapisami planu.

Minimum dla wizji lokalnej

Wizja lokalna powinna odbywać się z poziomu człowieka, a nie wyłącznie na podstawie warstwy mapowej. Dobrą praktyką jest dokumentacja fotograficzna z punktów publicznie dostępnych, wykonana w kierunku planowanej instalacji. Zdjęcia trzeba opisać datą, miejscem i kierunkiem obserwacji, ponieważ później stanowią czytelny materiał uzasadniający przyjęte rozwiązania.

Punkt kontrolny: jeżeli teren jest widoczny z wielu kierunków, sam wąski pas zieleni przy ogrodzeniu zazwyczaj nie usunie konfliktu. Jeżeli widoczność ogranicza rzeźba terenu lub trwałe zadrzewienia, bufor może być mniejszy, ale powinien chronić te elementy przed usunięciem i uszkodzeniem.

Przy planowaniu kolejnych kroków pomocny może być tekst: Noclegi rozproszone zamiast molochów: jak gmina wspiera małe gospodarstwa.

Jak dobrać rodzaj i szerokość strefy buforowej do konkretnego konfliktu

Nie istnieje uniwersalna, zawsze poprawna szerokość strefy buforowej dla farm PV. W MPZP można natomiast tworzyć logiczne reguły pozwalające dopasować bufor do dominującego ryzyka. Inaczej planuje się odległość od zabudowy, inaczej od rowu melioracyjnego, a jeszcze inaczej od drogi prowadzącej przez otwarty krajobraz rolniczy.

W praktyce przydatne jest rozdzielenie trzech funkcji bufora: krajobrazowej, przyrodniczo-hydrologicznej oraz funkcjonalnej. Jeden pas terenu może realizować więcej niż jedną z nich, lecz tylko wtedy, gdy sposób jego zagospodarowania nie jest wewnętrznie sprzeczny. Pas przeznaczony na przejście dla zwierząt nie powinien być jednocześnie zajęty przez szczelną zieleń izolacyjną i ogrodzenie.

Bufor krajobrazowy od zabudowy i tras publicznych

Bufor krajobrazowy powinien odpowiadać na pytanie, czy instalacja zmieni codzienny odbiór miejsca przez mieszkańców oraz użytkowników dróg. Przy zwartej zabudowie analizuje się relację całej farmy do granicy jednostki osadniczej, ale nie wolno na tym poprzestać. W zabudowie rozproszonej kluczowe są pojedyncze siedliska, domy położone na skraju wsi i budynki znajdujące się na wzniesieniach.

Odległość trzeba oceniać razem z różnicą poziomów. Farma położona niżej niż zabudowa może być mniej widoczna nawet przy niewielkim oddaleniu, pod warunkiem że nie zajmuje całej panoramy. Instalacja na stoku opadającym w stronę wsi może natomiast pozostawać w zasięgu wzroku mieszkańców znacznie dalej. Sygnałem ostrzegawczym jest sytuacja, w której z okien domów widoczna jest nie tylko górna krawędź paneli, lecz cała uporządkowana powierzchnia instalacji wraz z ogrodzeniem i drogami technicznymi.

Bufor krajobrazowy może zostać powiązany z obowiązkiem zachowania istniejących zadrzewień, odtworzenia miedz lub wykonania wielowarstwowej zieleni rodzimej. Nie powinien jednak sprowadzać się do narzucenia przypadkowego żywopłotu. Wymóg należy określić poprzez minimalną szerokość pasa, strukturę roślinności, udział gatunków rodzimych, zakaz stosowania ekspansywnych gatunków obcych oraz obowiązek utrzymania zieleni przez cały czas funkcjonowania inwestycji.

Bufor przyrodniczo-hydrologiczny: ochrona wód, retencji i drożności terenu

W sąsiedztwie cieków, rowów, mokradeł, oczek wodnych i zagłębień bezodpływowych bufor nie powinien być traktowany wyłącznie jako wolny pas gruntu. Jego zadaniem jest zachowanie naturalnego obiegu wody oraz ograniczenie ryzyka, że realizacja instalacji zmieni kierunki spływu, przyspieszy odpływ albo utrudni utrzymanie urządzeń wodnych.

Dotyczy to również pozornie mało istotnych elementów, takich jak okresowo wypełnione wodą obniżenia terenu czy niewielkie rowy przydrożne. W krajobrazie rolniczym mogą one przejmować nadmiar wód opadowych, zasilać lokalną retencję i stanowić miejsca rozrodu płazów lub żerowania ptaków. Zajęcie ich pod konstrukcje, drogi serwisowe albo wyrównanie terenu może wywołać skutki odczuwalne także poza granicą inwestycji.

W planie warto rozróżnić sytuację, w której instalacja sąsiaduje z uregulowanym rowem melioracyjnym, od sytuacji, w której przylega do naturalnego cieku, torfowiska lub kompleksu podmokłych łąk. Przy rowie konieczne może być przede wszystkim pozostawienie pasa umożliwiającego dostęp konserwacyjny i niedopuszczenie do zasypania albo zwężenia urządzenia. Przy mokradle priorytetem będzie natomiast zachowanie warunków wodnych i niedopuszczenie do odwodnienia terenu przyległego.

Istotne jest także zagospodarowanie powierzchni pomiędzy rzędami paneli. Nawet jeśli moduły nie tworzą szczelnego dachu, układ stołów, fundamentów, dróg technicznych i ogrodzenia może zmieniać lokalny spływ wody. Zapisy MPZP powinny więc ograniczać zbędne utwardzenia oraz wskazywać, że rozwiązania komunikacyjne i techniczne nie mogą przerywać naturalnych kierunków odpływu ani powodować koncentracji spływu na działkach sąsiednich.

W strefie przyrodniczo-hydrologicznej szczególnie niepożądane są działania, które prowadzą do trwałego osuszenia gruntu lub odcięcia dopływu wody do obszarów podmokłych. Nie chodzi przy tym o zakaz każdej ingerencji w pobliżu wody, lecz o takie ukształtowanie granic terenu inwestycji, aby infrastruktura nie wchodziła w miejsca pełniące funkcję retencyjną i przyrodniczą.

Przykładowo, jeżeli na skraju działki znajduje się podmokłe obniżenie z roślinnością wilgociolubną, lepszym rozwiązaniem będzie wyłączenie go wraz z przyległym pasem terenu z zabudowy fotowoltaicznej niż próba odwodnienia i wyrównania fragmentu pod kolejne rzędy paneli. Taki pas może pozostać biologicznie czynny, z zakazem lokalizowania konstrukcji, dróg, placów manewrowych i magazynów.

Nie każdy rów jest korytarzem, ale każdy wymaga sprawdzenia

Rowy melioracyjne bywają traktowane jako techniczna przeszkoda, którą można łatwo przełożyć, przykryć albo włączyć do systemu odwodnienia inwestycji. Takie podejście bywa ryzykowne. Rów może pełnić funkcję odprowadzania wód, ale także stanowić liniowy element siedliskowy, zwłaszcza gdy towarzyszy mu roślinność trawiasta, zakrzewienia lub zadrzewienia.

Przed ustaleniem granicy bufora trzeba ustalić, czy dany rów ma znaczenie wyłącznie techniczne, czy też jest częścią większego układu hydrologicznego i przyrodniczego. Należy sprawdzić jego powiązania z ciekiem, stawem, mokradłem lub innymi rowami, a także możliwość okresowego występowania wody. Rów suchy w dniu wizji lokalnej nie musi być nieistotny podczas roztopów albo intensywnych opadów.

W praktyce zapis planu może chronić nie tylko sam przebieg rowu, lecz również pas potrzebny do jego utrzymania oraz teren, na którym nie należy lokalizować elementów utrudniających przepływ i dostęp. Jeżeli wzdłuż rowu występuje roślinność o znaczeniu przyrodniczym, nie należy automatycznie zastępować jej jednolitym pasem nasadzeń. Ważniejsze może być zachowanie istniejącej struktury siedliska i ograniczenie prac ziemnych.

Bufor funkcjonalny: miejsce na przejście, obsługę i bezpieczne sąsiedztwo

Trzeci typ strefy służy uporządkowaniu relacji pomiędzy farmą PV a otoczeniem. Może chronić lokalny ciąg ekologiczny, zapewniać dostęp do urządzeń wodnych, pozostawiać przestrzeń dla drogi gospodarczej lub oddzielać teren instalacji od funkcji, z którymi nie powinien bezpośrednio sąsiadować.

W przypadku korytarzy ekologicznych podstawowym błędem jest wyznaczenie na mapie szerokiego pasa bez określenia, co rzeczywiście może się w nim znaleźć. Jeśli teren pozostanie formalnie niezabudowany, ale zostanie przecięty ogrodzeniem farmy, drogą techniczną i intensywnie utrzymywaną zielenią, jego funkcja migracyjna może zostać utracona.

Warto przeczytać również powiązany artykuł: Kładka przez mokradła: inwestycja turystyczna zgodna z ochroną przyrody.

Dlatego plan powinien rozstrzygać co najmniej trzy kwestie:

• czy pas ma pozostać wolny od paneli, konstrukcji wsporczych i obiektów technicznych;
• czy dopuszcza się w nim drogi, ogrodzenia oraz urządzenia infrastruktury;
• jak należy zapewnić ciągłość przejścia dla zwierząt i połączenie z terenami sąsiednimi.

W niektórych lokalizacjach wystarczające będzie pozostawienie otwartego pasa łączącego zadrzewienia, miedze lub dolinę cieku. W innych konieczne może być odsunięcie ogrodzenia od granicy korytarza, tak aby nie tworzyć bariery na całej jego długości. Rozwiązanie trzeba dostosować do gatunków i skali lokalnego układu przyrodniczego. Inaczej funkcjonuje przejście wykorzystywane przez drobne zwierzęta, inaczej trasa przemieszczania się większych ssaków.

Bufor funkcjonalny może być potrzebny również przy drogach publicznych i drogach dojazdowych do pól. Farma nie powinna blokować dotychczasowego dostępu do gruntów rolnych, urządzeń melioracyjnych ani terenów leśnych. Jeżeli droga gospodarcza przebiega przy granicy inwestycji, plan powinien zachować jej czytelny przebieg oraz wykluczyć sytuację, w której przyszła rozbudowa instalacji zmusi użytkowników sąsiednich nieruchomości do korzystania z nieformalnych objazdów.

Dobrym rozwiązaniem jest wyraźne odróżnienie pasa buforowego od strefy technicznej farmy. Pas przeznaczony dla retencji, migracji zwierząt lub obsługi rowu nie powinien później stawać się miejscem składowania materiałów, lokalizacji kontenerów, transformatorów czy dodatkowego parkingu serwisowego. Taka zmiana funkcji byłaby sprzeczna z celem, dla którego strefa została wyznaczona.

Zasady zapisania rodzaju, szerokości i sposobu zagospodarowania bufora w MPZP

Sam symbol na rysunku planu nie wystarcza. Aby bufor działał w procesie inwestycyjnym, jego przeznaczenie i zasady zagospodarowania muszą być jednoznacznie opisane w tekście uchwały. W przeciwnym razie pas może pozostać formalnie wskazany, lecz bez realnej ochrony przed zabudową, utwardzeniem albo przekształceniem terenu.

Najczytelniejszy zapis powinien odpowiadać na pytania: gdzie dokładnie przebiega strefa, od czego jest mierzona, jaka funkcja ma być w niej zachowana oraz czego nie wolno w niej lokalizować. W przypadku granic wyznaczanych od cieku, rowu albo zadrzewienia należy wskazać, czy odległość liczy się od osi, krawędzi, granicy ewidencyjnej czy innego trwałego elementu możliwego do ustalenia w terenie.

Warto także określić relację bufora do granicy terenu inwestycji i ogrodzenia. Jeżeli celem jest zachowanie przejścia ekologicznego, samo odsunięcie paneli może nie wystarczyć; znaczenie ma również przebieg ogrodzenia. Jeżeli celem jest ochrona mokradła, zakaz lokalizacji modułów powinien obejmować także drogi wewnętrzne, place i obiekty techniczne, które mogłyby zmienić warunki wodne.

Zapisy ogólne nie mogą zastępować konkretnych ustaleń

Formuły takie jak „nakazuje się ochronę środowiska”, „dopuszcza się zieleń izolacyjną” albo „należy ograniczyć oddziaływanie inwestycji” są zbyt ogólne, aby przesądzać o sposobie realizacji farmy. Mogą być uzupełnieniem ustaleń, ale nie zastąpią wskazania konkretnych ograniczeń.

Skuteczniejszy zapis określa na przykład, że w wyznaczonym pasie zakazuje się lokalizacji paneli fotowoltaicznych, fundamentów, kontenerów, stacji transformatorowych i placów utwardzonych, a dopuszcza się utrzymanie istniejącej roślinności, ekstensywne użytkowanie zieleni lub urządzenia niezbędne dla gospodarki wodnej. Zakres dopuszczeń musi jednak wynikać z funkcji danego miejsca.

W przypadku pasa przy cieku lub mokradle istotne będzie również sformułowanie zakazu wykonywania robót powodujących zmianę stosunków wodnych, jeżeli mogłyby one negatywnie oddziaływać na teren chroniony. Przy korytarzu ekologicznym przydatne będzie ograniczenie grodzeń albo wskazanie zasad ich sytuowania. Z kolei przy pasie obsługowym dla rowu należy zostawić możliwość wykonywania prac konserwacyjnych przez właściwy podmiot.

Przykładowa konstrukcja ustalenia planistycznego

Treść zapisów należy każdorazowo dostosować do wyników analiz i charakteru terenu, ale ich konstrukcja może być podobna. Dla strefy przyrodniczo-hydrologicznej zapis może obejmować:

„W pasie ochronnym oznaczonym na rysunku planu ustala się zachowanie powierzchni biologicznie czynnej; zakazuje się lokalizacji instalacji fotowoltaicznych, obiektów technicznych, dróg wewnętrznych i placów utwardzonych, z wyjątkiem urządzeń związanych z utrzymaniem gospodarki wodnej. Nakazuje się zachowanie drożności spływu wód powierzchniowych oraz ochronę istniejących zadrzewień i roślinności związanej z ciekiem lub obniżeniem terenowym.”

W przypadku pasa pełniącego funkcję korytarza ekologicznego zapis może dodatkowo określać, że ogrodzenie terenu instalacji należy sytuować poza granicą korytarza albo prowadzić w sposób niepowodujący przerwania jego ciągłości. Nie należy jednak wpisywać rozwiązań technicznych bez rozpoznania warunków lokalnych. Zbyt szczegółowy, ale źle dobrany wymóg może okazać się niewykonalny lub nieskuteczny.

Jak uniknąć sporów interpretacyjnych na etapie realizacji

Najwięcej problemów powstaje wtedy, gdy plan wskazuje cel ochrony, ale nie przesądza o jego przestrzennym zakresie. Dlatego granice stref wymagających szczególnego traktowania powinny być widoczne na rysunku planu, a ich opis powinien używać tych samych nazw i oznaczeń. Jeżeli bufor ma nieregularny przebieg wynikający z doliny, zadrzewień albo ukształtowania terenu, nie należy upraszczać go wyłącznie dla wygody redakcyjnej.

Warto również rozdzielić obowiązki dotyczące etapu budowy i etapu eksploatacji. Ochrona pasa retencyjnego może wymagać ograniczenia przejazdu ciężkiego sprzętu, zakazu składowania gruntu oraz zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem w trakcie robót. Po uruchomieniu farmy kluczowe będzie natomiast utrzymanie biologicznie czynnej powierzchni, niedopuszczenie do rozszerzania infrastruktury technicznej oraz zachowanie dostępu do urządzeń wodnych.

Dobrze przygotowany MPZP nie powinien pozostawiać inwestorowi wątpliwości, które fragmenty działki mogą zostać wykorzystane pod moduły, a które mają pozostać terenem otwartym, retencyjnym lub przyrodniczym. Jednocześnie gmina zyskuje czytelne uzasadnienie dla ograniczeń: nie są one przypadkową rezerwą terenu, lecz środkiem ochrony konkretnych wartości krajobrazowych, wodnych i funkcjonalnych.